<< Ga terug

Emile van Rouveroy doorbreekt stilte over ‘foute familie’

Emile van Rouveroy doorbreekt stilte over ‘foute familie’
Foto: Bas Wilberink

(door Bas Wilberink)
GENNE - Zelden sprak Emile van Rouveroy van Nieuwaal openlijk over de pijnlijke geschiedenis van zijn vader en drie broers, allen in de Tweede Wereldoorlog aangesloten bij de Duitse Waffen-SS. Nu, op 76-jarige leeftijd, vindt de in Genne woonachtige filmmaker de tijd rijp. In documentaire ‘Tot in het derde geslacht’ gaat hij op zoek naar het graf en verhaal van broer Jan, die op 16 januari 1943 sneuvelde aan het Oostfront. “Een film over stilte, schaamte, vergeving en verzoening.”

Van Rouveroy was nog geen drie maanden oud toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Hij en zijn gezin woonden in Eindhoven. Vader Van Rouveroy was ‘pro-nazi’ en werd niet veel later samen met zijn vrouw lid van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB). Echter, van korte duur. “Ze kregen mot met de kringleider”, vertelt Van Rouveroy. “In 1941 traden ze al weer uit de NSB, omdat ze zagen wat voor klerezooi het daar was. Je zou verwachten dat ze anti-Duits werden. Toch indoctrineerde mijn vader vervolgens zijn kinderen om lid te worden van de Waffen-SS.”

Door zijn jonge leeftijd bleef zoon Emile dat lot bespaard. Maar de drie andere zoons volgden de wens van hun vader op. Twee van hen overleefden uiteindelijk de oorlog. Broer Jan, geboren in 1922, werd in het Russische Rebrichinschiy gedood door ‘een dubbel schot in zijn zitvlak’. In 1945, toen de oorlog ten einde was, werden de nog levende mannelijke leden van het gezin Van Rouveroy opgepakt en bestraft. “Ik besef mij goed dat mijn directe familie heel fout is geweest”, vertelt de documentairemaker. “Ik heb daar, zo snel als ik kon, mee gebroken.”

Toch merkte hij, in de vele jaren die volgden, dat niet iedereen die breuk doorhad. Niet lang geleden nog, nadat hij door burgemeester Eddy Bilder een koninklijk lintje kreeg opgespeld. “Hoewel ik republikein ben, voelde ik toch een soort van erkenning. Dat ik hier ondanks mijn geschiedenis voor in aanmerking kwam. Echter, een paar mensen uit Zwartewaterland stelden mij de vraag: hoe kan dat, een lintje voor iemand uit zo’n fout nest? Daar schrok ik toch van.”

Terwijl Van Rouveroy juist uit Joodse kring begrip kreeg. In de documentaire spreekt hij met voorganger en goede vriend Amir Betsalel. “Hij kwam met een uitspraak uit de Thora over vergeving tot in het derde geslacht”, vertelt Van Rouveroy. “Daar is de titel van de documentaire ook uit voortgekomen. God vergeeft jou als nazaat, tenzij je in de fouten van je familie doorgaat. De Joodse voorganger vindt dat ik niet verantwoordelijk ben voor de daden van mijn familie.”

Wat die daden behelsden, is Van Rouveroy niet precies duidelijk. “Maar mijn broers zaten daar niet om naar zwaluwen te gaan kijken natuurlijk. Van Jan weet ik dat hij geen enkele rang had, hij was gemeen soldaat. Hij gaf geen bevelen, maar voerde ze enkel uit. Onmenselijke bevelen, waar hij wel degelijk voor verantwoordelijk was.”

De filmmaker, die eerder ‘Houdt God van vrouwen?’, ‘Rijssens stille oorlog’, ‘Staphorst in tegenlicht’ en vele andere documentaires in Afrika maakte, was in zijn zoektocht naar informatie constant op zijn hoede voor wat hij zou treffen. “Ik heb mezelf ook meerdere keren afgevraagd: hoe ver kan ik gaan? En als ik er achter was gekomen dat Jan direct verantwoordelijk is geweest voor genocide of standrechtelijke executies was ik meteen gestopt. Het is een vraag die ik mij mijn hele leven heb gesteld en ik heel lang heb weggedrukt.”

Een spannend moment was toen Van Rouveroy een brief van zijn broer vond aan het gezin, geschreven op 9 januari 1943. “Vlak voor zijn dood schreef hij over hoe ze een Russische luitenant vonden, die zich verborgen hield in een strohok. Hij was verraden door een Russische boer. Hij kreeg van de Duitsers de opdracht zich over te geven, maar schoot als antwoord. Hij werd daarna doodgeschoten door de Unterscharführer, schreef Jan. Tot mijn opluchting was het niet mijn broer.”

Voor zijn negentiende film reisde Van Rouveroy af naar Rusland. “Ik weet waar mijn broer ligt begraven, samen met vierhonderd gesneuvelde Duitsers. We wilden zijn lichaam opgraven, maar de Russische autoriteiten gaven geen toestemming. We hebben grond opgegraven van het slagveld en dat in een kistje gedaan, samen met iets van mijn broer, dat houd ik voor mijzelf. Het ligt in mijn toekomstig graf.”

Van Rouveroy heeft met het maken van deze documentaire een periode kunnen afsluiten. “Met deze film heb ik kunnen zeggen wat ik wilde zeggen. Ik ben dichter bij een familielid gekomen. Hoewel ik steeds de spagaat voelde: gaat het hier om mijn broer of zijn daden? Hij heeft een onmenselijk systeem gediend, maar ik heb hem altijd willen blijven zien als mens.”

Op 28 april gaat ‘Tot in het derde geslacht’ in première in het Zwolse Fraterhuis. Op 1 mei wordt de film uitgezonden op RTV Oost.



Op de hoogte blijven van het laatste nieuws? Like ons ook op Facebook!

Ontworpen door BCO Reclameburo

Welkom op De Stadskoerier

Op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming worden cookies als persoonsgegevens beschouwd. Op deze website wordt van cookies gebruik gemaakt. Verdere informatie hierover kunt u vinden in ons privacystatement & cookiestatement. U wordt hierbij verzocht om kenbaar te maken dat u met het gebruik van cookies instemt.



Lees ons privacystatement

Lees ons cookiestatement